Điều kiện để công ty nước ngoài kinh doanh bán lẻ tại Đà Nẵng

Đà Nẵng là một trong những trung tâm kinh tế, thương mại và du lịch quan trọng của miền Trung Việt Nam. Với tốc độ đô thị hóa cao, lượng khách du lịch lớn và nhu cầu tiêu dùng ngày càng đa dạng, thị trường bán lẻ tại Đà Nẵng đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài muốn thực hiện hoạt động bán lẻ tại Đà Nẵng không chỉ cần thành lập doanh nghiệp mà còn phải đáp ứng các điều kiện về đầu tư, thương mại và giấy phép liên quan. Tùy loại hàng hóa, hình thức đầu tư và việc doanh nghiệp có mở cửa hàng bán lẻ hay không, thủ tục cần thực hiện cũng sẽ khác nhau.

Công ty nước ngoài có được kinh doanh bán lẻ tại Đà Nẵng không?

Có. Nhà đầu tư nước ngoài có thể thành lập hoặc tham gia vào tổ chức kinh tế tại Việt Nam để thực hiện hoạt động kinh doanh bán lẻ nếu đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường và quy định pháp luật có liên quan.

Hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hiện được điều chỉnh đáng kể bởi Nghị định 09/2018/NĐ-CP.

Theo đó, cần phân biệt giữa quyền phân phối bán lẻ hàng hóa và việc lập cơ sở bán lẻ.
Quyền phân phối bán lẻ cho phép doanh nghiệp bán hàng hóa cho cá nhân, hộ gia đình và các tổ chức khác để sử dụng vào mục đích tiêu dùng.

Trong khi đó, nếu doanh nghiệp muốn mở cửa hàng, siêu thị hoặc địa điểm bán lẻ cụ thể tại Đà Nẵng, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thêm thủ tục xin Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.

Điều kiện đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài

Trước khi kinh doanh bán lẻ, nhà đầu tư cần xác định việc tiếp cận thị trường của mình có đáp ứng quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hay không.

Các vấn đề thường phải xem xét bao gồm:

• Quốc tịch của nhà đầu tư
• Tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài
• Hình thức đầu tư
• Ngành nghề dự kiến kinh doanh
• Loại hàng hóa dự kiến phân phối
• Phạm vi hoạt động của doanh nghiệp
• Điều kiện áp dụng theo điều ước quốc tế có liên quan.

Nhà đầu tư có thể lựa chọn thành lập doanh nghiệp mới hoặc đầu tư thông qua hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trong một doanh nghiệp tại Việt Nam. Mỗi phương án có trình tự và điều kiện pháp lý khác nhau.

Điều kiện về ngành nghề kinh doanh bán lẻ

Doanh nghiệp cần đăng ký ngành nghề phù hợp với hoạt động dự kiến thực hiện.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, việc đăng ký ngành nghề không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp mặc nhiên được thực hiện mọi hoạt động bán lẻ.

Doanh nghiệp còn phải xem xét điều kiện áp dụng đối với quyền phân phối và từng nhóm hàng hóa cụ thể.

Một số loại hàng hóa chịu cơ chế quản lý riêng và có thể phát sinh điều kiện, giấy phép hoặc thủ tục bổ sung. Vì vậy, trước khi thành lập doanh nghiệp, nhà đầu tư nên lập danh mục cụ thể các sản phẩm dự kiến kinh doanh để xác định chính xác phạm vi hoạt động được phép.

Giấy phép kinh doanh đối với hoạt động bán lẻ

Một trong những vấn đề quan trọng nhất đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là Giấy phép kinh doanh.

Theo cơ chế quản lý đối với hoạt động mua bán hàng hóa của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, quyền phân phối bán lẻ thuộc các hoạt động cần đặc biệt lưu ý về thủ tục cấp phép.

Hiện nay, Bộ Công Thương công bố thủ tục cấp Giấy phép kinh doanh cho tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài để thực hiện quyền phân phối bán lẻ hàng hóa. Đối với một số nhóm hàng hóa như gạo, đường, vật phẩm ghi hình, sách, báo và tạp chí, thủ tục được phân loại riêng so với hoạt động bán lẻ hàng hóa thông thường.

Do đó, doanh nghiệp cần xác định rõ bán sản phẩm gì trước khi tiến hành thủ tục.

Điều kiện để được cấp Giấy phép kinh doanh

Điều kiện cụ thể phụ thuộc vào trường hợp của nhà đầu tư, cam kết mở cửa thị trường của Việt Nam và loại hàng hóa dự kiến kinh doanh.

Về nguyên tắc, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét các yếu tố như việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường, kế hoạch kinh doanh, kế hoạch tài chính và tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp trong trường hợp pháp luật yêu cầu.

Đối với những trường hợp chưa được cam kết mở cửa thị trường hoặc thuộc phạm vi quản lý đặc biệt, việc cấp phép có thể phải xem xét thêm khả năng tạo việc làm cho lao động trong nước, mức độ đóng góp cho ngân sách nhà nước, đóng góp đối với sự phát triển của ngành và các yếu tố kinh tế - xã hội khác.

Muốn mở cửa hàng bán lẻ tại Đà Nẵng cần điều kiện gì?

Đây là điểm nhiều nhà đầu tư nước ngoài dễ nhầm lẫn.

Có quyền kinh doanh bán lẻ chưa chắc đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể ngay lập tức mở một địa điểm bán lẻ.

Khi tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài muốn thành lập một cơ sở bán lẻ cụ thể, doanh nghiệp cần xem xét thủ tục cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ theo Nghị định 09/2018/NĐ-CP.

Đối với cơ sở bán lẻ thứ nhất, điều kiện được xem xét bao gồm kế hoạch tài chính để lập cơ sở bán lẻ, tình trạng thực hiện nghĩa vụ thuế trong trường hợp áp dụng và sự phù hợp của địa điểm với quy hoạch có liên quan tại khu vực thị trường địa lý.

Vì vậy, việc lựa chọn mặt bằng tại Đà Nẵng nên được thực hiện đồng thời với quá trình kiểm tra điều kiện pháp lý. Không nên ký hợp đồng thuê dài hạn hoặc đầu tư chi phí lớn vào mặt bằng trước khi đánh giá khả năng được cấp phép.

Cơ sở bán lẻ thứ hai có phải kiểm tra nhu cầu kinh tế ENT không?

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với các chuỗi bán lẻ nước ngoài muốn mở rộng tại Đà Nẵng.

Đối với việc lập cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở bán lẻ thứ nhất, trong những trường hợp pháp luật quy định, doanh nghiệp có thể phải thực hiện Kiểm tra nhu cầu kinh tế - Economic Needs Test (ENT).

Khi thực hiện ENT, cơ quan có thẩm quyền xem xét nhiều tiêu chí liên quan đến khu vực thị trường địa lý nơi dự kiến đặt cơ sở bán lẻ.

Các tiêu chí có thể bao gồm quy mô thị trường, số lượng cơ sở bán lẻ đang hoạt động, tác động đối với thị trường và các cơ sở bán lẻ hoặc chợ truyền thống, giao thông, môi trường, phòng cháy chữa cháy cũng như khả năng đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Khả năng tạo việc làm, đóng góp ngân sách và đóng góp vào quá trình hiện đại hóa ngành bán lẻ cũng có thể được xem xét.

Tuy nhiên, không phải mọi cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở thứ nhất đều phải thực hiện ENT. Pháp luật có quy định các trường hợp không phải thực hiện thủ tục này, vì vậy cần đánh giá từng dự án cụ thể trước khi chuẩn bị hồ sơ.

Điều kiện đối với địa điểm bán lẻ tại Đà Nẵng

Địa điểm dự kiến mở cửa hàng là một yếu tố quan trọng trong quá trình xin phép.
Theo quy định về cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ, địa điểm phải phù hợp với quy hoạch có liên quan tại khu vực thị trường địa lý.

Ngoài điều kiện chuyên ngành về bán lẻ, tùy tính chất và quy mô cửa hàng, nhà đầu tư còn cần xem xét các vấn đề pháp lý khác như:

• Quyền sử dụng hợp pháp địa điểm
• Công năng của mặt bằng
• Điều kiện xây dựng và cải tạo
• Phòng cháy, chữa cháy
• Môi trường
• Biển hiệu
• An toàn thực phẩm nếu kinh doanh thực phẩm
• Các giấy phép chuyên ngành đối với hàng hóa đặc thù.

Do đó, việc kiểm tra pháp lý của mặt bằng trước khi thuê có ý nghĩa rất lớn đối với dự án bán lẻ có vốn nước ngoài.

Hồ sơ và quy trình cơ bản

Tùy hình thức đầu tư, một dự án bán lẻ nước ngoài tại Đà Nẵng có thể trải qua nhiều bước.

Thông thường, nhà đầu tư trước hết cần xác định điều kiện tiếp cận thị trường và hình thức đầu tư phù hợp. Nếu thành lập tổ chức kinh tế mới thuộc trường hợp phải thực hiện thủ tục đầu tư, nhà đầu tư tiến hành thủ tục đầu tư tương ứng, sau đó thành lập doanh nghiệp và đăng ký ngành nghề phù hợp.

Tiếp theo, doanh nghiệp xác định nghĩa vụ xin Giấy phép kinh doanh đối với hoạt động phân phối bán lẻ.

Nếu doanh nghiệp mở địa điểm bán lẻ vật lý, cần tiếp tục xác định trường hợp đó có phải xin Giấy phép lập cơ sở bán lẻ hay không và có thuộc diện thực hiện ENT hay không.
Trên thực tế, Bộ Công Thương hiện công bố riêng thủ tục cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ thứ nhất và cơ sở ngoài cơ sở thứ nhất không phải ENT, cũng như thủ tục dành cho cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở thứ nhất phải thực hiện ENT.

Những vấn đề nhà đầu tư nước ngoài nên kiểm tra trước khi đầu tư

Trước khi triển khai dự án bán lẻ tại Đà Nẵng, nhà đầu tư nên tiến hành rà soát pháp lý toàn bộ mô hình kinh doanh.

Trước hết cần xác định chính xác quốc tịch và tư cách pháp lý của nhà đầu tư để áp dụng đúng điều kiện tiếp cận thị trường.

Tiếp theo là xác định danh mục hàng hóa. Việc chỉ ghi chung chung rằng doanh nghiệp “kinh doanh bán lẻ” có thể chưa đủ để đánh giá điều kiện đầu tư vì một số nhóm sản phẩm chịu quy định riêng.

Nhà đầu tư cũng nên xác định ngay từ đầu mô hình bán hàng: chỉ bán trực tuyến, mở một cửa hàng, mở siêu thị hay phát triển chuỗi nhiều địa điểm. Mô hình này ảnh hưởng trực tiếp đến giấy phép và thủ tục cần thực hiện.

Đối với doanh nghiệp dự kiến mở nhiều cửa hàng, chiến lược lựa chọn địa điểm càng quan trọng vì cơ sở bán lẻ tiếp theo có thể phát sinh thủ tục ENT.

Một số sai lầm thường gặp

Sai lầm phổ biến nhất là cho rằng chỉ cần thành lập công ty có vốn nước ngoài và đăng ký ngành nghề bán lẻ là có thể mở cửa hàng ngay.

Trên thực tế, hoạt động bán lẻ và việc lập cơ sở bán lẻ được điều chỉnh bởi các quy định chuyên ngành.

Sai lầm thứ hai là thuê mặt bằng trước khi kiểm tra khả năng xin Giấy phép lập cơ sở bán lẻ. Điều này có thể khiến doanh nghiệp phát sinh chi phí thuê, đặt cọc và cải tạo nhưng sau đó gặp khó khăn trong quá trình xin phép.

Sai lầm thứ ba là không phân loại hàng hóa ngay từ đầu. Một số hàng hóa có cơ chế quản lý khác với hàng hóa bán lẻ thông thường.

Cuối cùng, doanh nghiệp nước ngoài có kế hoạch xây dựng chuỗi thường chỉ tính thủ tục cho cửa hàng đầu tiên mà chưa đánh giá điều kiện đối với cửa hàng thứ hai và các địa điểm tiếp theo.

Công ty nước ngoài hoàn toàn có thể tham gia thị trường bán lẻ tại Đà Nẵng, nhưng cần đáp ứng đồng thời các quy định về đầu tư, doanh nghiệp và thương mại.

Tùy từng dự án, doanh nghiệp có thể cần thực hiện thủ tục đầu tư, thành lập tổ chức kinh tế, đăng ký ngành nghề, xin Giấy phép kinh doanh và xin Giấy phép lập cơ sở bán lẻ. Đối với việc mở thêm cơ sở bán lẻ, doanh nghiệp còn cần xác định có thuộc trường hợp phải thực hiện Kiểm tra nhu cầu kinh tế ENT hay không.

Do đó, trước khi đầu tư, doanh nghiệp nên xác định rõ nhà đầu tư là ai, tỷ lệ vốn nước ngoài, hàng hóa dự kiến bán, mô hình bán lẻ, số lượng cửa hàng và địa điểm dự kiến tại Đà Nẵng. Việc chuẩn bị các yếu tố này ngay từ đầu sẽ giúp lựa chọn đúng thủ tục, hạn chế rủi ro pháp lý và tránh phát sinh chi phí không cần thiết trong quá trình triển khai dự án.

Lưu ý: Các quy định về đầu tư và hoạt động bán lẻ của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có thể được sửa đổi theo từng thời kỳ. Doanh nghiệp nên kiểm tra văn bản pháp luật và thủ tục hành chính đang có hiệu lực tại thời điểm thực hiện hồ sơ.

Xem thêm: Thủ tục xin giấy phép bán lẻ hàng hóa cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài