Mức phạt quá hạn visa/TRC và thủ tục xin xuất cảnh cho người nước ngoài hết hạn Thẻ tạm trú

Người nước ngoài đang sinh sống, làm việc tại Việt Nam phải bảo đảm visa, chứng nhận tạm trú hoặc Thẻ tạm trú (Temporary Residence Card – TRC) còn hiệu lực trong thời gian cư trú. Khi visa hoặc TRC hết hạn nhưng người nước ngoài vẫn ở lại Việt Nam mà chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép, trường hợp này có thể bị xác định là cư trú quá hạn và bị xử phạt vi phạm hành chính.

Đặc biệt, từ ngày 15/12/2025, Nghị định 282/2025/NĐ-CP có hiệu lực và quy định mức xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm về nhập cảnh, xuất cảnh và cư trú của người nước ngoài. Vì vậy, cá nhân người nước ngoài cũng như doanh nghiệp, tổ chức bảo lãnh cần chủ động kiểm tra thời hạn visa/TRC để tránh phát sinh mức phạt cao hoặc các biện pháp xử lý bổ sung.

1. Thẻ tạm trú (TRC) hết hạn có được tiếp tục ở Việt Nam không?

Thẻ tạm trú là một trong những giấy tờ có giá trị chứng minh thời hạn cư trú hợp pháp của người nước ngoài tại Việt Nam. Khi TRC còn hiệu lực, người nước ngoài có thể cư trú tại Việt Nam theo thời hạn và điều kiện tương ứng với loại thẻ được cấp.

Tuy nhiên, khi TRC hết hạn mà người nước ngoài không được cấp thẻ mới, gia hạn tạm trú hoặc có giấy tờ cư trú hợp pháp khác thì việc tiếp tục ở lại Việt Nam có thể phát sinh hành vi cư trú quá hạn.

Ví dụ:

Một chuyên gia nước ngoài được cấp TRC có thời hạn đến ngày 01/08/2026. Sau ngày này, nếu người đó vẫn ở Việt Nam mà chưa được cơ quan quản lý xuất nhập cảnh cho phép tiếp tục tạm trú thì số ngày quá hạn sẽ bắt đầu được tính để xem xét xử lý vi phạm.

Do đó, khi phát hiện TRC đã hết hạn, người nước ngoài không nên tiếp tục chờ đợi hoặc tự ý mua vé máy bay ra sân bay với suy nghĩ rằng chỉ cần nộp phạt tại cửa khẩu là có thể xuất cảnh ngay. Trường hợp cư trú quá hạn có thể cần được xử lý trước với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh có thẩm quyền.

2. Mức phạt người nước ngoài quá hạn visa/TRC năm 2026

Theo quy định hiện hành của Nghị định 282/2025/NĐ-CP, mức xử phạt được phân chia theo thời gian quá hạn.

Đối với hành vi sử dụng chứng nhận tạm trú, gia hạn tạm trú, thẻ tạm trú hoặc không cấp đổi thẻ thường trú quá thời hạn mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép, mức phạt có thể được áp dụng như sau:

Đây là các khung tiền phạt, không có nghĩa mọi trường hợp đều tự động bị áp dụng mức tối đa. Việc xác định mức xử phạt cụ thể còn phụ thuộc hồ sơ, thời gian vi phạm, tính chất vụ việc cũng như các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ theo quy định pháp luật.

Một điểm đáng chú ý là Nghị định 282/2025/NĐ-CP đã tăng đáng kể mức xử phạt đối với nhiều trường hợp quá hạn so với quy định trước đây, đặc biệt đối với người nước ngoài cư trú quá hạn trong thời gian dài.

3. Quá hạn TRC có bị trục xuất khỏi Việt Nam không?

Không phải mọi trường hợp TRC hoặc visa hết hạn đều mặc nhiên dẫn đến trục xuất.

Theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, ngoài hình thức phạt tiền, căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm, đối tượng vi phạm và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là trục xuất đối với một số nhóm hành vi vi phạm.

Quy định này áp dụng đối với các hành vi thuộc các khoản 4, 5, 6, 7, 8 và 9 của điều khoản tương ứng về vi phạm quy định xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú và đi lại. Điều đó bao gồm các trường hợp cư trú quá hạn từ 16 ngày trở lên thuộc những khung xử phạt nói trên.

Do vậy, cần phân biệt:

• Buộc/yêu cầu xuất cảnh: người nước ngoài phải hoàn tất thủ tục và rời khỏi Việt Nam theo yêu cầu hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
• Trục xuất: là hình thức xử phạt có tính chất nghiêm trọng hơn và chỉ được áp dụng khi có căn cứ theo quy định.

Việc một người nước ngoài bị quá hạn TRC không đồng nghĩa chắc chắn sẽ bị trục xuất.

4. TRC hết hạn muốn về nước phải làm gì?

Khi TRC đã hết hạn và người nước ngoài muốn rời Việt Nam, việc cần làm trước tiên là xác định chính xác:

• TRC đã hết hạn bao nhiêu ngày
• Hộ chiếu còn thời hạn hay không
• Người nước ngoài hiện đang tạm trú tại đâu
• Đơn vị nào trước đây bảo lãnh cấp TRC
• Có vi phạm nào khác liên quan đến cư trú, lao động hoặc xuất nhập cảnh hay không
• Có khai báo tạm trú đầy đủ trong thời gian cư trú hay không.

Sau đó, người nước ngoài hoặc tổ chức/cá nhân bảo lãnh nên liên hệ cơ quan quản lý xuất nhập cảnh có thẩm quyền để khai báo tình trạng quá hạn và thực hiện thủ tục xử lý.

5. Quy trình xử lý TRC hết hạn và xin xuất cảnh

Tùy từng hồ sơ cụ thể, quy trình thực tế có thể khác nhau. Tuy nhiên, thông thường có thể phát sinh các bước sau:

Bước 1: Kiểm tra thời gian quá hạn

Cần xác định ngày hết hạn được ghi trên TRC hoặc giấy tờ cư trú và tính số ngày người nước ngoài đã ở lại Việt Nam sau ngày hết hạn.

Thời gian này rất quan trọng bởi mức phạt được chia thành các mốc dưới 16 ngày, từ 16 đến dưới 30 ngày, 30 đến dưới 60 ngày, 60 đến dưới 90 ngày, 90 đến dưới 180 ngày, 180 ngày đến dưới một năm và từ một năm trở lên.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ liên quan

Tùy trường hợp, hồ sơ phục vụ việc giải trình và xử lý có thể cần các giấy tờ như:

• Hộ chiếu gốc của người nước ngoài
• Thẻ tạm trú đã hết hạn
• Giấy tờ về khai báo tạm trú
• Tài liệu của doanh nghiệp/tổ chức bảo lãnh
• Văn bản giải trình về nguyên nhân quá hạn
• Vé máy bay hoặc thông tin dự kiến xuất cảnh nếu được yêu cầu
• Các giấy tờ khác liên quan đến quá trình nhập cảnh và cư trú.

Thành phần hồ sơ cụ thể có thể thay đổi theo từng trường hợp và yêu cầu của cơ quan xử lý.

Bước 3: Giải trình về việc cư trú quá hạn

Người nước ngoài và/hoặc đơn vị bảo lãnh có thể phải giải trình nguyên nhân để TRC hết hạn nhưng chưa thực hiện thủ tục gia hạn, cấp mới hoặc xuất cảnh.

Nếu có lý do khách quan hoặc tài liệu chứng minh tình tiết giảm nhẹ, nên chuẩn bị và cung cấp đầy đủ ngay từ giai đoạn này để cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Bước 4: Xử lý vi phạm hành chính

Sau khi xác minh hồ sơ và thời gian cư trú quá hạn, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét hành vi vi phạm và áp dụng mức xử phạt phù hợp theo quy định.

Người vi phạm cần thực hiện quyết định xử phạt theo hướng dẫn. Việc nộp tiền phạt không nên thực hiện thông qua cá nhân hoặc đơn vị không có thẩm quyền mà cần tuân theo thông tin, chứng từ và phương thức được cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn.

Bước 5: Hoàn thiện thủ tục để xuất cảnh

Sau khi vấn đề cư trú quá hạn được xử lý, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh sẽ hướng dẫn thủ tục tiếp theo để người nước ngoài có thể rời Việt Nam hợp pháp.

Tùy tình trạng hồ sơ, thời gian quá hạn và quyết định xử lý, người nước ngoài có thể phải thực hiện thêm thủ tục liên quan đến giấy tờ hoặc thời hạn cần thiết phục vụ việc xuất cảnh.

Vì vậy, với trường hợp TRC đã hết hạn tương đối lâu, người nước ngoài nên xử lý vấn đề cư trú trước ngày dự kiến bay, thay vì chờ đến sân bay mới giải quyết.

6. Hộ chiếu hết hạn cùng với TRC thì xử lý thế nào?

Trường hợp cả hộ chiếu và TRC đều hết hạn thường phức tạp hơn.

Người nước ngoài trước hết có thể cần liên hệ Đại sứ quán hoặc Cơ quan lãnh sự của quốc gia mình tại Việt Nam để thực hiện thủ tục cấp hộ chiếu mới hoặc giấy tờ đi lại phù hợp.

Sau khi có giấy tờ đi lại hợp lệ, người nước ngoài tiếp tục làm việc với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Việt Nam để xử lý tình trạng cư trú quá hạn và thực hiện thủ tục cần thiết trước khi xuất cảnh.

Không nên tự ý sử dụng hộ chiếu, giấy tờ hoặc thông tin không hợp lệ để thực hiện thủ tục xuất cảnh vì điều này có thể làm phát sinh thêm hành vi vi phạm.

7. Doanh nghiệp bảo lãnh có trách nhiệm gì khi TRC của người nước ngoài hết hạn?

Doanh nghiệp, tổ chức mời hoặc bảo lãnh người nước ngoài không nên coi việc hết hạn TRC là vấn đề riêng của người lao động nước ngoài.

Pháp luật quy định trách nhiệm đối với tổ chức, cá nhân thực hiện việc mời, bảo lãnh người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh và cư trú tại Việt Nam. Nghị định 282/2025/NĐ-CP cũng quy định xử phạt đối với hành vi làm thủ tục mời, bảo lãnh nhưng không thực hiện đúng trách nhiệm theo quy định hoặc khai không đúng sự thật.

Doanh nghiệp vì vậy nên xây dựng hệ thống theo dõi thời hạn:

Hộ chiếu → Visa → Giấy phép lao động/giấy tờ liên quan → TRC → Khai báo tạm trú.
Tốt nhất nên kiểm tra trước thời điểm hết hạn từ 30–60 ngày để có đủ thời gian chuẩn bị hồ sơ gia hạn, cấp mới hoặc lên kế hoạch xuất cảnh.

8. Có thể đóng phạt quá hạn TRC ngay tại sân bay không?

Không nên mặc định rằng mọi trường hợp đều có thể đến sân bay, đóng tiền phạt và xuất cảnh ngay trong ngày.

Với trường hợp quá hạn rất ngắn và hồ sơ đơn giản, cách xử lý thực tế có thể khác với trường hợp quá hạn hàng tháng hoặc hàng năm. Khi thời gian quá hạn dài, cơ quan chức năng có thể cần xác minh tình trạng cư trú, đơn vị bảo lãnh, khai báo tạm trú và các vấn đề liên quan trước khi hoàn tất việc xử lý.

Do đó, nếu đã phát hiện TRC hoặc visa hết hạn, phương án an toàn là liên hệ cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để được hướng dẫn trước khi đặt lịch xuất cảnh quá sát ngày.

9. Quá hạn TRC có ảnh hưởng đến việc quay lại Việt Nam không?

Có thể.

Lịch sử vi phạm pháp luật về xuất nhập cảnh và cư trú có thể được xem xét trong quá trình giải quyết các thủ tục xuất nhập cảnh sau này. Mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào tính chất của từng vụ việc, thời gian quá hạn, quyết định xử lý và việc người nước ngoài có chấp hành đầy đủ yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền hay không.

Đặc biệt, trường hợp đã có quyết định trục xuất hoặc các biện pháp xử lý khác cần kiểm tra kỹ nội dung quyết định trước khi lên kế hoạch quay lại Việt Nam.

Vì vậy, sau khi xử lý quá hạn, người nước ngoài nên lưu giữ:

• Quyết định xử phạt
• Chứng từ nộp phạt
• Giấy tờ liên quan đến việc xuất cảnh
• Hồ sơ giải trình
• Các văn bản khác do cơ quan có thẩm quyền cấp.

10. Một số lưu ý quan trọng khi TRC đã hết hạn

Người nước ngoài không nên tiếp tục kéo dài thời gian cư trú sau khi phát hiện TRC đã hết hạn, bởi số ngày quá hạn càng tăng thì khung tiền phạt có thể càng cao.
Không nên tự ý xuất cảnh qua đường không chính thức hoặc sử dụng giấy tờ không hợp lệ.

Nếu hộ chiếu sắp hết hạn hoặc đã hết hạn, nên đồng thời làm việc với cơ quan đại diện ngoại giao/lãnh sự của quốc gia mang quốc tịch.

Doanh nghiệp bảo lãnh nên phối hợp với người nước ngoài trong quá trình giải trình và cung cấp hồ sơ khi cần thiết.

Ngoài ra, cần bảo đảm việc khai báo tạm trú được thực hiện đúng quy định. Theo quy định mới về khai báo tạm trú năm 2026, việc khai báo và tiếp nhận thông tin tạm trú của người nước ngoài tiếp tục là một nghĩa vụ quan trọng trong quản lý cư trú.

11. Câu hỏi thường gặp

TRC hết hạn 5 ngày bị phạt bao nhiêu?

Theo khung xử phạt hiện hành, trường hợp quá hạn dưới 16 ngày có mức phạt từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng.

TRC hết hạn 20 ngày bị phạt bao nhiêu?

Trường hợp quá hạn từ 16 ngày đến dưới 30 ngày, mức phạt là 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

TRC hết hạn hơn 3 tháng bị phạt bao nhiêu?

Nếu quá hạn từ 90 ngày đến dưới 180 ngày, mức phạt hiện hành là 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng.

Quá hạn TRC hơn một năm thì sao?

Nếu người nước ngoài sử dụng giấy tờ cư trú quá hạn từ một năm trở lên mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép, mức phạt có thể từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Ngoài ra, tùy tính chất, mức độ và các tình tiết của vụ việc, có thể bị xem xét áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là trục xuất.

TRC hết hạn có tự mua vé máy bay về nước được không?

Có thể mua vé, nhưng vé máy bay không giải quyết tình trạng cư trú quá hạn. Nếu đang cư trú bất hợp pháp do TRC/visa hết hạn, người nước ngoài nên xử lý vi phạm và hoàn tất các thủ tục xuất cảnh cần thiết trước ngày bay.

Visa hoặc Thẻ tạm trú hết hạn không chỉ là vấn đề về giấy tờ mà có thể dẫn đến xử phạt vi phạm hành chính và, trong những trường hợp luật định, nguy cơ bị áp dụng hình thức trục xuất.

Theo quy định đang áp dụng năm 2026, mức phạt đối với việc sử dụng chứng nhận tạm trú, gia hạn tạm trú hoặc TRC quá hạn có thể từ 500.000 đồng đến 40.000.000 đồng, tùy số ngày quá hạn.

Khi phát hiện TRC đã hết hạn, người nước ngoài và đơn vị bảo lãnh nên chủ động kiểm tra hồ sơ, xác định chính xác số ngày quá hạn, chuẩn bị tài liệu giải trình và làm việc với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh có thẩm quyền để xử lý vi phạm và hoàn thiện thủ tục xuất cảnh.

Xem thêm: Hướng dẫn Border Run 2026: Đi cửa khẩu Mộc Bài hay sân bay để gia hạn E-visa?