Người nước ngoài mở công ty thương mại - xuất nhập khẩu cần những giấy phép gì?

Khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào thương mại quốc tế, nhiều nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn thành lập công ty thương mại - xuất nhập khẩu để phân phối hàng hóa, nhập khẩu sản phẩm về Việt Nam hoặc xuất khẩu ra nước ngoài. Tuy nhiên, để hoạt động đúng pháp luật, doanh nghiệp FDI cần nắm rõ các loại giấy phép bắt buộc và điều kiện đi kèm trước khi triển khai kinh doanh.

Bài viết dưới đây giúp nhà đầu tư hiểu rõ các loại giấy phép cần có khi mở công ty thương mại - xuất nhập khẩu tại Việt Nam, quy trình xin từng loại và những lưu ý quan trọng.

1. Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)

Đây là giấy tờ đầu tiên và bắt buộc đối với mọi nhà đầu tư nước ngoài muốn thành lập công ty thương mại tại Việt Nam.
IRC ghi nhận:

• Nhà đầu tư nước ngoài góp vốn vào công ty
• Ngành nghề và phạm vi kinh doanh được phép
• Tổng vốn đầu tư và tỉ lệ góp vốn
• Địa điểm thực hiện dự án

Cơ quan cấp phép: Sở Tài Chính
Thời gian thực hiện: Khoảng 15 - 20 ngày làm việc.
Việc xin IRC đặc biệt quan trọng vì kinh doanh xuất nhập khẩu và phân phối hàng hóa là ngành nghề có điều kiện áp dụng cho nhà đầu tư nước ngoài theo cam kết WTO và Nghị định 09/2018/NĐ-CP.

2. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC)

Sau khi có IRC, doanh nghiệp tiến hành nộp hồ sơ xin ERC để chính thức thành lập công ty.
ERC bao gồm thông tin:

• Tên công ty
• Mã số doanh nghiệp
• Địa chỉ trụ sở
• Người đại diện pháp luật
• Ngành nghề kinh doanh
• Vốn điều lệ

Thời gian cấp: Khoảng 3 - 5 ngày làm việc.
Doanh nghiệp FDI chỉ được tiến hành hoạt động sau khi có ERC và khắc dấu.

3. Giấy phép kinh doanh (Business License - BL)

Đây là giấy phép quan trọng nhất đối với công ty thương mại của nhà đầu tư nước ngoài.

Theo Nghị định 09/2018/NĐ-CP, các hoạt động sau bắt buộc phải xin Giấy phép kinh doanh:

• Quyền phân phối bán lẻ
• Quyền tổ chức logistics hoặc hoạt động thương mại có điều kiện

Cơ quan cấp: Sở Công Thương.
Thời gian cấp: 15 - 30 ngày làm việc tùy loại hình.

4. Giấy phép lập cơ sở bán lẻ (nếu có cửa hàng)

Nếu công ty FDI muốn mở cửa hàng bán lẻ tại Việt Nam (shop, showroom, đại lý), thì ngoài Giấy phép kinh doanh, doanh nghiệp cần xin thêm:

• Giấy phép lập cơ sở bán lẻ
• Cấp cho từng địa điểm bán lẻ
• Cần thẩm định ENT (Economic Needs Test) nếu mở từ cửa hàng thứ 2 trở đi

Cơ quan cấp: Sở Công Thương

5. Các giấy phép ngành nghề đặc thù (nếu kinh doanh hàng hóa đặc biệt)

Nếu doanh nghiệp nhập khẩu hoặc kinh doanh các nhóm hàng đặc thù thì phải xin thêm giấy phép chuyên ngành, gồm:
Hàng hóa phải xin giấy phép trước khi nhập:

• Mỹ phẩm
• Hóa chất
• Thiết bị y tế
• Thực phẩm, đồ uống
• Rượu, thuốc lá
• Phế liệu
• Sản phẩm công nghệ (máy móc có kiểm định)

Các giấy phép chuyên ngành có thể do:

• Bộ Công Thương
• Bộ Y tế
• Bộ Nông nghiệp
• Bộ TTTT
• Bộ TNMT

tùy vào loại hàng hóa.

6. Mã ngành, tờ khai và thủ tục hải quan

Sau khi có đầy đủ giấy phép kinh doanh:
Doanh nghiệp cần thực hiện:

• Đăng ký tài khoản VNACCS để khai báo hải quan
• Mở tài khoản ngân hàng phục vụ thanh toán quốc tế
• Đăng ký chữ ký số
• Đăng ký mã ngành xuất nhập khẩu

Không cần thêm “giấy phép xuất nhập khẩu” riêng vì giấy phép kinh doanh đã bao gồm quyền này (trong trường hợp FDI được cấp quyền nhập khẩu).

7. Có cần đăng ký thương nhân xuất nhập khẩu không?

Không.

Doanh nghiệp chỉ cần có mã số doanh nghiệp và nộp hồ sơ hải quan theo quy định. Tuy nhiên, doanh nghiệp FDI phải có Giấy phép kinh doanh để chứng minh quyền nhập khẩu/phân phối.

8. Những lưu ý quan trọng cho nhà đầu tư nước ngoài

8.1. Không phải mọi hàng hóa đều được phép nhập khẩu

Một số mặt hàng bị cấm hoặc hạn chế, như:

• Vũ khí
• Ma túy
• Pháo
• Các loại hóa chất cấm theo Công ước quốc tế

8.2. Vốn điều lệ phải phù hợp với quy mô kinh doanh

Kinh doanh thương mại thường yêu cầu vốn từ 2 - 5 tỷ VND trở lên, tùy sản phẩm.

8.3. Chọn ngành nghề đúng theo hệ thống VSIC

Sai ngành nghề -> không xin được Giấy phép kinh doanh.

8.4. Chuẩn bị kế hoạch kinh doanh rõ ràng

Cơ quan cấp phép đặc biệt xem xét:

• Loại hàng nhập khẩu
• Thị trường tiêu thụ
• Tính phù hợp của địa điểm kinh doanh

Nhà đầu tư nước ngoài muốn mở công ty thương mại - xuất nhập khẩu tại Việt Nam cần chuẩn bị một số giấy phép quan trọng, bao gồm:

• Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)
• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC)
• Giấy phép kinh doanh (BL)
• Giấy phép lập cơ sở bán lẻ (nếu có cửa hàng)
• Giấy phép chuyên ngành (nếu kinh doanh hàng hóa đặc thù)

Việc nắm rõ quy định giúp doanh nghiệp FDI tránh bị từ chối hồ sơ, chậm tiến độ và đảm bảo hoạt động đúng pháp luật.

Xem thêm: Hoạt động xuất nhập khẩu tại Việt Nam: Tìm nguồn hàng, hành lang pháp lý và logistics