Thuế CIT, VAT và PIT năm 2026: Những điểm thay đổi ảnh hưởng đến doanh nghiệp FDI

Năm 2026 được dự báo sẽ là thời điểm nhiều chính sách thuế tại Việt Nam được điều chỉnh nhằm tăng hiệu quả quản lý, đảm bảo thu ngân sách và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cần đặc biệt quan tâm đến những thay đổi liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT), thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập cá nhân (PIT). Những chính sách mới này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí hoạt động mà còn tác động trực tiếp đến chiến lược nhân sự, đầu tư và tuân thủ pháp lý của doanh nghiệp FDI.

1. Thuế CIT 2026: Xu hướng siết ưu đãi và tăng tính minh bạch

1.1. Điều chỉnh ưu đãi thuế CIT cho doanh nghiệp FDI

Năm 2026, Việt Nam dự kiến điều chỉnh một số chính sách ưu đãi thuế nhằm:

• Giảm tình trạng lợi dụng ưu đãi của các doanh nghiệp không hoạt động thực chất.
• Tập trung ưu đãi vào các ngành công nghệ cao, R&D, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo.
• Thắt chặt điều kiện áp dụng ưu đãi cho các dự án mở rộng quy mô.

Điều này đồng nghĩa một số doanh nghiệp FDI sử dụng mô hình “đa ngành” hoặc đầu tư theo hình thức đón ưu đãi thuần túy có thể không còn phù hợp với chính sách mới.

1.2. Tác động của thuế tối thiểu toàn cầu (Global Minimum Tax)

Từ 2024, Việt Nam đã bắt đầu triển khai thuế tối thiểu toàn cầu 15%, và đến 2026:

• Các quy định dự kiến hoàn thiện và thống nhất hơn.
• Các doanh nghiệp FDI có lợi nhuận cao sẽ không còn hưởng mức thuế thấp hơn 15%.
• Doanh nghiệp phải báo cáo minh bạch hơn về cấu trúc lợi nhuận và chi phí tại Việt Nam.

1.3. Siết giao dịch liên kết (Transfer Pricing)

Các thay đổi gồm:

• Mở rộng phạm vi các giao dịch phải kê khai.
• Tăng cường yêu cầu chứng minh “bản chất kinh tế” của giao dịch giữa các bên liên kết.
• Áp dụng phân tích rủi ro theo ngành để kiểm tra doanh nghiệp FDI có dấu hiệu chuyển giá.

2. Thuế VAT 2026: Thay đổi về mức thuế và phạm vi khấu trừ

2.1. Điều chỉnh mức thuế sau giai đoạn giảm thuế

Sau thời gian giảm VAT 8% cho một số nhóm hàng hóa - dịch vụ, năm 2026 dự kiến:

• Quay lại mức VAT chuẩn 10% cho đa số lĩnh vực.
• Một số ngành có thể áp dụng mức cao hơn để phù hợp thông lệ quốc tế.

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến:

• Giá dịch vụ cung cấp trong chuỗi FDI.
• Chi phí đầu vào cho các doanh nghiệp sản xuất.

2.2. Siết chặt điều kiện khấu trừ thuế VAT đầu vào

Các điểm thay đổi dự kiến gồm:

• Mạnh tay hơn với hóa đơn điện tử không hợp lệ, hóa đơn bỏ trốn.
• Chỉ chấp nhận khấu trừ đối với giao dịch có thanh toán không tiền mặt.
• Kết nối dữ liệu hóa đơn – ngân hàng – hải quan để xác minh tự động.

Doanh nghiệp FDI cần chuẩn hóa lại quy trình mua hàng, thanh toán và lưu trữ chứng từ.

2.3. Thay đổi với VAT trong thương mại điện tử

Các nền tảng nước ngoài bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ tại Việt Nam phải:

• Khai và nộp VAT trực tiếp.
• Cung cấp dữ liệu giao dịch cho cơ quan thuế.

Đây là điểm quan trọng đối với các doanh nghiệp FDI hoạt động trong mảng SaaS, quảng cáo số, game, phần mềm hoặc thương mại điện tử xuyên biên giới.

3. Thuế PIT 2026: Tác động đến nhân sự nước ngoài và lao động chất lượng cao

3.1. Điều chỉnh giảm trừ gia cảnh

Chính phủ đang xem xét:

• Cập nhật mức giảm trừ gia cảnh phù hợp với lạm phát và thu nhập bình quân.
• Điều chỉnh các khoản khấu trừ như bảo hiểm, quỹ hưu trí tự nguyện.

Điều này có thể làm giảm nghĩa vụ thuế PIT của một bộ phận người lao động FDI.

3.2. Siết ưu đãi cho chuyên gia nước ngoài

Trong các lĩnh vực FDI, chuyên gia nước ngoài thường được hưởng nhiều khoản phúc lợi. Năm 2026 dự kiến:

• Phân loại rõ các khoản được miễn thuế và không được miễn thuế.
• Các khoản như nhà ở, xe đưa đón, vé máy bay về nước có thể bị bóc tách rõ hơn.

Điều này khiến doanh nghiệp cần tính toán lại chính sách đãi ngộ để đảm bảo tuân thủ thuế.

3.3. Quản lý thuế dựa trên dữ liệu số

Cơ quan thuế sẽ:

• Liên thông dữ liệu giữa xuất nhập cảnh – thuế – bảo hiểm để xác định ngày cư trú.
• Tự động xác định đối tượng cư trú thuế và không cư trú.
• Yêu cầu cá nhân nước ngoài kê khai trực tuyến qua hệ thống quốc gia.

Điều này giúp giảm sai sót nhưng tăng yêu cầu tuân thủ cho người nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

4. Doanh nghiệp FDI cần chuẩn bị gì cho năm 2026?

4.1. Rà soát lại toàn bộ cấu trúc thuế

Bao gồm:

• Giao dịch liên kết
• Ưu đãi thuế
• Chiến lược giá chuyển giao
• Các khoản khấu trừ VAT và PIT

4.2. Chuẩn hóa dữ liệu và áp dụng số hóa

Doanh nghiệp FDI cần:

• Sử dụng hóa đơn điện tử đúng chuẩn
• Tự động hóa báo cáo thuế
• Lưu trữ dữ liệu theo chuẩn quốc tế

4.3. Kiểm toán thuế định kỳ

Năm 2026, khả năng thanh tra thuế đối với doanh nghiệp FDI được dự báo tăng mạnh, đặc biệt trong:

• Bán lẻ
• Sản xuất - gia công
• Công nghệ
• Logistics và chuỗi cung ứng

4.4. Đánh giá lại chính sách nhân sự cho chuyên gia nước ngoài

Các doanh nghiệp cần:

• Điều chỉnh gói phúc lợi
• Tối ưu chi phí thuế PIT
• Đảm bảo tính cạnh tranh trong tuyển dụng

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển mạnh của hệ thống thuế Việt Nam, với sự siết chặt trong minh bạch, ưu đãi và quản lý rủi ro. Doanh nghiệp FDI cần chuẩn bị kỹ lưỡng để thích ứng, đảm bảo tuân thủ và tối ưu chi phí thuế. Việc nắm bắt sớm các thay đổi về CIT, VAT và PIT sẽ giúp doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh và phát triển bền vững trong thị trường Việt Nam.

Xem thêm: Thuê kế toán nội bộ hay sử dụng dịch vụ bên ngoài: Phương án nào phù hợp tại Việt Nam?