Từ dệt may đến công nghệ: Bước chuyển mình của cơ cấu xuất khẩu Việt Nam 2025 - 2026

Giai đoạn 2025 - 2026 đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam. Từ vị thế phụ thuộc nhiều vào các ngành truyền thống như dệt may, da giày và nông sản, Việt Nam đang từng bước dịch chuyển sang các nhóm ngành có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn hơn. Sự thay đổi này không chỉ phản ánh quá trình tái cơ cấu nền kinh tế, mà còn cho thấy khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam trước những biến động của thương mại toàn cầu.

Dệt may vẫn giữ vai trò nền tảng nhưng tăng trưởng chậm lại

Dệt may tiếp tục là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam trong năm 2025, đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của ngành đang có dấu hiệu chậm lại do nhu cầu tiêu dùng toàn cầu chưa phục hồi hoàn toàn, áp lực cạnh tranh về giá ngày càng lớn và các yêu cầu khắt khe hơn về môi trường, truy xuất nguồn gốc.

Trước bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp dệt may Việt Nam đã chủ động chuyển hướng sang sản phẩm có giá trị cao hơn, phát triển chuỗi cung ứng xanh và đầu tư vào tự động hóa nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh.

Công nghệ và điện tử vươn lên dẫn dắt xuất khẩu

Song song với sự chững lại tương đối của các ngành truyền thống, các lĩnh vực điện tử, linh kiện bán dẫn, thiết bị công nghệ cao và sản phẩm số đang nổi lên như động lực tăng trưởng mới của xuất khẩu Việt Nam trong giai đoạn 2025 - 2026.

Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, không chỉ dừng lại ở lắp ráp mà từng bước mở rộng sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, kiểm định và nghiên cứu - phát triển. Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia cùng làn sóng đầu tư FDI chất lượng cao đã góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch này.

Đa dạng hóa thị trường và sản phẩm xuất khẩu

Một điểm đáng chú ý trong cơ cấu xuất khẩu giai đoạn 2025 - 2026 là xu hướng đa dạng hóa cả thị trường lẫn sản phẩm. Bên cạnh các thị trường truyền thống như Mỹ, EU và Trung Quốc, doanh nghiệp Việt Nam đang tích cực khai thác các thị trường mới tại Trung Đông, châu Phi và Nam Á.

Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP và RCEP đã giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao khả năng cạnh tranh, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào một số ít thị trường lớn.

Tác động từ chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu

Xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đặc biệt là chiến lược “China + 1”, tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam nâng cấp cơ cấu xuất khẩu. Thay vì chỉ đóng vai trò là điểm đến sản xuất chi phí thấp, Việt Nam đang hướng tới trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu công nghệ tại khu vực Đông Nam Á.

Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng nguồn nhân lực, hạ tầng logistics và năng lực tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.

Triển vọng và thách thức giai đoạn 2026

Bước sang năm 2026, cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục chuyển dịch theo hướng bền vững và cân bằng hơn giữa các ngành truyền thống và công nghệ cao. Dù vậy, thách thức vẫn còn hiện hữu, bao gồm rủi ro suy giảm kinh tế toàn cầu, các biện pháp phòng vệ thương mại và áp lực chuyển đổi xanh.

Để tận dụng hiệu quả cơ hội, Việt Nam cần đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và phát triển thương hiệu xuất khẩu mang tầm khu vực và quốc tế.

Từ dệt may đến công nghệ, bước chuyển mình của cơ cấu xuất khẩu Việt Nam giai đoạn 2025 - 2026 cho thấy một nền kinh tế đang nỗ lực thoát khỏi mô hình tăng trưởng dựa vào chi phí thấp để hướng tới giá trị gia tăng cao và phát triển bền vững. Đây không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là chìa khóa để Việt Nam nâng cao vị thế trong thương mại toàn cầu trong những năm tới.

Xem thêm: Từ Silicon Valley đến Sài Gòn: Vì sao các công ty công nghệ Mỹ chọn Việt Nam để phát triển phần mềm